សារណា ជា ប្រភេទឯកសារមួយបែបជាកិច្ចការសំណេរដែលនិស្សិតបញ្ចប់ឆ្នាំសិក្សាចងក្រងរៀបរៀងតាក់តែងឡើង
និងការពារ លើប្រធានបទមួយ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពចំណេះដឹងចំណេះធ្វើ
ក្រោយពីពួកគេបានសិក្សាជាច្រើនឆ្នាំមក(បរិញ្ញាបត្រ ៤ឆ្នាំ បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់
២ឆ្នាំ) លើវិស័យណាមួយ ហើយត្រូវបានគណៈកម្មការពិនិត្យ
វាយតម្លៃ ផ្តល់ជាពិន្ទុ និទ្ទេស សម្រាប់ផ្តល់សញ្ញាបត្រដល់និស្សិតដែលបានសិក្សាលើជំនាញ
ឬកម្រិតណាមួយ។ សារណាមាន សារណាសម្រាប់កម្រិតបរិញ្ញាបត្រ
និងសារណាកម្រិតបរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ ។
១.ប្រភេទសារណា
តើសារណាមានប្រភេទបែបណាខ្លះ?
១. ១. គន្ថរចនាសារណា ( le mémoire-compilation)
និស្សិតជ្រើសរើសប្រធានបទសិក្សាស្រាវជ្រាវមួយ ដោយប្រមូលផ្តុំទៅលើចំនុចសំខាន់នៃទ្រឹស្តីដែលធ្វើការបកស្រាយទៅលើចំណោទបញ្ហា។
និស្សិតធ្វើការវិភាគនិងធ្វើការបង្ហាញបកស្រាយរិះគន់ ។ការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់និស្សិតផ្តោតទៅលើការបង្ហាញសមត្ថភាពយល់ដឹងពីការងារដែលពួកគេបានធ្វើ
យល់ដឹងពីសញ្ញានីយការណ៍(ការដឹងដោយវិញ្ញាណ)នៃទស្សនៈផ្សេងៗ
និងយល់ដឹងពីសិល្បៈនៃបទបង្ហាញពីស្ថានភាពលើការពិភាក្សាដោយបញ្ជាក់ពីឥរិយាបទផ្ទាល់ខ្លួន។
១. ២. សារណាស្រាវជ្រាវ( le mémoire-recherche)
និស្សិត សិក្សា ស្រាវជ្រាវលើប្រធានបទថ្មីមួយ ឬ
ប្រធានបទរុករកគំហើយខ្លះៗ ។ ប្រភេទសារណានេះ
តម្រូវឱ្យមានការដំណើរការធ្វើអង្កេតលក្ខណៈជាសារជាតិ
ជានិច្ចកាល ជាការស្រាវជ្រាវសម្អាង លើការពិសោធន៍
។ និស្សិតត្រូវចុះទៅទីកន្លែងស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ ។
១. ៣. សារណាវិភាគលើបទពិសោធន៍( le mémoire-analyse d’éxpérences)
សារណាបែបនេះ វាស្ថិតនៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈជាន់ខ្ពស់នៅពេលដែលនិស្សិតបានប្រតិបត្តិនូវកម្មសិក្សា ឬក៏និស្សិតធ្លាប់មានបទពិសោធន៍ក្នុងសកម្មភាពការងារណាមួយ
។ សារណាប្រភេទនេះ
សង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការបង្ហាញពីបទពិសោធន៍
ការធ្វើការវិភាគ ជានិច្ចកាលទៅលើការធ្វើការប្រៀបធៀបជាមួយការងារដែលមានសកម្មភាពស្រដៀងគ្នា
។ ជាញឹកញាប់ សារណាទម្រង់នេះ បើកច្រកទៅរកការតាក់តែងជាសំណើដោយផ្តល់ទៅលើការតាមដាន
អង្កេត ហើយថែមទាំង តម្រង់ទិសទៅលើសកម្មភាពការងារ។
២.តើយើងត្រូវជ្រើសរើសប្រភេទប្លង់ណាមួយ?
ប្លង់សារណាអាចប្រែប្រួលទៅតាមប្រធានសារណា
ទៅតាមវិស័យនីមួយៗ ។ ប្លង់រៀបចំយ៉ាងណាឱ្យមានទំនាក់ទំនងនឹងប្រធាន ចំណោទបញ្ហា ។ នេះជាប្រភេទប្លង់មួយចំនួនដែលយើងអាចយកមកប្រើប្រាស់ៈ
ប្រភេទប្លង់
|
វិធីសាស្រ្ត
|
ប្លង់កាលប្រវត្តិវិទ្យា
|
ធ្វើការរៀបតាមកាលបរិច្ឆេទ តាមជំនាន់ សម័យកាលដោយរៀបចំឱ្យមានលក្ខណៈបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់
|
ប្លង់តាមទិដ្ឋភាពនិងលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ
|
ជម្រើសនៃជ្រុងមួយចំនួនដែលប្រធានបទខិតជិត នៅកៀកក្បែរ
|
ប្លង់បែបទស្សនៈ
|
បង្ហាញរាល់ទស្សនៈ គំនិត យោបល់
|
ប្លង់ពណ៌នា
|
ពណ៌នាតាមផ្នែកនីមួយៗ
|
ប្លង់ប្រៀបធៀប
|
បង្ហាញភាពដូច និងភាពខុសគ្នា
|
ប្លង់ពិភាក្សា
|
បញ្ជាក់ជា២ផ្នែកៈបញ្ជាក់ពី គំនិតស្រប
និងគំនិតជំទាស់
|
ប្លង់វិចារវិទ្យា
|
ពន្យល់ជា៣ផ្នែកៈទស្សនកថា បដិទស្សនកថា និង
សំយោគទស្សនកថា
|
ប្លង់វិទ្យាសាស្រ្ត
|
ហេតុការណ៍ សម្មតិកម្ម
ការពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់សម្មតិកម្ម
ដំណោះស្រាយ
|
ប្លង់វេជ្ជវិនិច្ឆ័យ
|
បញ្ហា
វិភាគស្ថានភាព ស្រាវជ្រាវដំណោះស្រាយ និងធ្វើការសម្រេច
|
ប្លង់ (SOSRA)
|
ស្ថានភាព សង្កេត អារម្មណ៍ ការគិតពិចារណា
សកម្មភាព
|
ប្រភពៈEckenschwiller,M.,L’Ecrit
universitaire,Les Editions d’Organisation, 1994,p47.
៣.ត្រូវជៀសវាងការប្រើប្រាស់ បុរិសសព្វនាមៈ
ខ្ញុំ យើង គេ
សំណេរ សារណា និក្ខេបទ ត្រូវតែ ប្រកាន់យក អបុគ្គលិកលក្ខណៈ មិនចំពោះនរណាម្នាក់
មិនមែនជារបស់នរណាម្នាក់ឡើយ ។
ការប្រើប្រាស់
បុរិសសព្វនាម ខ្ញុំ វាហាក់ដូចជា ក្រអឺតក្រទម អំណួតអួតអាង និង
មានលក្ខណៈ មជ្ឈត្តិកៈ(ដែលគិត និយម ថា
ខ្លួនជាអ្នកឆ្នើមក្នុងលោក)។ ម៉្យាងវិញទៀត ការប្រើពាក្យ ខ្ញុំ
នេះ វាពិតជាគ្រោះថ្នាក់ ពីព្រោះថា អ្នកសរសេរសារណា និក្ខេបទ ប្រឈមនឹងការបញ្ចូល
ទាញយកគំនិត ទស្សនៈ
យោបល់របស់អ្នកដទៃដែលគំនិតទាំងនោះ វាមិនមែនជារបស់អ្នកសរសេរឡើយ វាជា សម្តី គំនិតដែលរៀមច្បង
អ្នកសរសេរជំនាន់ចាស់ គេបានសរសេរទុក មុនអ្នកសរសេរទៅទៀត។
ការប្រើប្រាស់នូវ សព្វនាមបុរិសៈ យើង ក៍ត្រូវជៀសវាងផងដែរ
។
ពាក្យ គេ មានលក្ខណៈអបុគ្គលិកលក្ខណៈមែន
តែវា ទូលំទូលាយណាស់ វាផ្តល់នូវចំណាប់អារម្មណ៍មួយដែលមានភាពមិនច្បាស់លាស់ ។
អាស្រ័យហេតុនេះ អ្នកសរសេរត្រូវជៀសវាង ការប្រើពាក្យ ខ្ញុំ យើង គេ ។
ឧទាហរណ៍ ឃ្លាត្រូវជៀសវាងៈ ខ្ញុំ (យើង)
បានកំណត់ទំហំផ្ទៃដី៣ហិតា។
អ្នកត្រូវសរសេរៈ ទំហំផ្ទៃដីត្រូវបានកំណត់៣ហិតា។
រៀបរៀងដោយ លោក ជិន
វណ្ណារ៉ា
